Во услови кога државата натрупа илјадници одземени предмети — станови, куќи, автомобили и други вредни средства — од банки, компании или граѓани кои не ги подмируваа обврските, институциите се соочуваат со нов предизвик: каде да се чуваат сето тоа?
Складовите и халеите каде што се сместени овие предмети се преполни. Според извори од јавните службеници, повеќе нема слободни капацитети, а трошоците за чувањето секој месец стануваат сè поголем товар за буџетот на Северна Македонија.
„Не можеме да ги чуваме овие објекти на улица, а едноставно веќе немаме каде да ги сместиме“, вели висок извор од надлежна институција кој побара да остане анонимен. „Секој ден добиваме нови предмети на задолжително одземање, а капацитетите се преполни — ова станува сериозен проблем.“
Продажбата „не тргнува“
Иако законите предвидуваат дека одземените предмети треба да се продаваат на јавни аукции со цел да се вратат средства во државниот буџет, интересот кај потенцијалните купувачи е многу слаб.
„Мала е заинтересираноста за купување имот што порано му припаѓал на некој друг“, објаснува за нашиот весник посредник што учествувал во неколку аукции. „Граѓаните ми велат: ’Тоа се проклети пари, не сакам да купам имот што некому му е одземен од држава или банка.’“
Тоа резултира со низа неуспешни аукции, поради што имотот останува нерешен — складиран и непродаден, со дополнителни трошоци за чување.
Граѓаните не сакаат „стории“
Граѓаните со кои разговаравме често ја истакнуваат перцепцијата дека ваквиот имот носи „негативна приказна“ — дали поради тоа што претходниот сопственик не можел да ги исполни обврските, дали поради страв од правни или финансиски последици.
„Како ќе купам јас стан што некому му е запленет? Сакам мирен имот, без ‘стории’“, вели скопјанец кој пред неколку недели посетил аукција, но не понудил цена.
Дел од купувачите дополнително се плашат дека и по купувањето ќе имаат проблеми со правото на сопственост или дополнителни даноци и трошоци, што го намалува нивниот интерес за инвестирање во вакви предмети.
Институциите бараат решение
Од МВР и од надлежните министерства соопштуваат дека се работи на измени на правната рамка за поефикасно управување со одземениот имот и зголемување на интересот за продажба, но конкретни рокови и решенија сè уште не се објавени.
„Целта е да се најде метод како овие предмети да не остануваат заложени во складишта, туку да се вградат назад во економијата“, велат од институцијата.
Меѓу експертите има предлози за олеснување на условите за купување, подобра промоција на аукциите, па дури и субвенции за купувачи, но сè уште нема официјални политики.
Додека складиштата се преполни, а граѓаните упорно одбегнуваат да купуваат одземен имот, државата останува со голем и скап проблем без јасно решение. Перцепцијата дека тоа се „проклети пари“ — односно имот со негативна историја — е клучен фактор што го кочи пазарот и создава нов товар за буџетот на Северна Македонија.
