Постојат концерти што се слушаат. Постојат и такви на кои се игра. А постојат и вечери што се паметат, бидејќи музиката за неколку часа ги брише границите меѓу државите, генерациите и луѓето.
Токму таква беше скопската ноќ посветена на неповторливиот Шабан Бајрамовиќ.
Во рамките на манифестацијата „Карпошово културно лето 2026“, која од 20 до 30 август го претвора Карпош во голема културна сцена на отворено, Сашо Гигов Гиш со своите музичари приреди вечер што многу повеќе наликуваше на голема балканска веселба отколку на класичен концерт.
Преполниот простор во Влае, публиката на нозе, аплаузите, танцувањето и енергијата што не стивнуваше до доцна во ноќта беа најдобриот одговор на прашањето колку музиката на Шабан Бајрамовиќ и денес живее.
Шабан таа вечер не беше само име на кое му беше посветен концертот. Тој беше присутен во ритамот, импровизацијата, емоцијата и во секој момент во кој публиката, заедно со музичарите, ја преземаше песната.
А потоа Гиш.
Сашо Гигов не се обидуваше да го имитира Шабан Бајрамовиќ и токму во тоа беше силата на оваа вечер. Тој донесе сопствена интерпретација на едно големо музичко наследство, со мера, темперамент и почит кон човекот чиј глас одамна ги надмина границите на ромската музика и стана дел од заедничкиот балкански културен идентитет.
На сцената се случи вистински судир на музички светови.
Ромскиот мелос се сретна со џезот. Традиционалните мотиви со современите аранжмани. Балканската емоција со латиноамериканските и кубанските ритми. Гитарата, ритам-секцијата и импровизациите ги претвораа познатите мелодии во нешто ново, а сепак доволно препознатливо за веќе по неколку такта плоштадот да реагира како едно тело.
Посебен печат на вечерта ѝ даде извонредно усогласениот состав од врвни музичари „Тумбао салса бенд“, предводен од гитаристот Петар Пренџов, чии делници ја носеа онаа музичка прецизност што не ѝ се наметнува на публиката, туку постепено ја освојува.
И ја освоија.
Скопје не седеше. Скопје играше. Играа младите, играа повозрасните. Играа луѓе кои можеби не говореа ист јазик, но таа вечер не им беше потребен преведувач.
Играше и Бобан Јовановиќ, менаџер од Србија, љубител на рокенролот, музиката и мелодијата, како и пријател на Шабан.
Музиката го направи она што политиката, институциите и големите зборови честопати не успеваат да го направат – ги спои луѓето без да праша кои се и од каде доаѓаат.
За екипата од Србија што присуствуваше на концертот, глетката беше фасцинантна.
Да се гледа преполн плоштад во Северна Македонија како реагира на музиката на човек роден во Ниш и да се сфати дека Шабан Бајрамовиќ, речиси две децении по смртта, не станал само спомен, туку останал жива културна појава на Балканот – можеби беше и најсилниот впечаток од оваа вечер.
Шабан им припаѓаше на Ромите, но никогаш не им припаѓаше само ним.
Му припаѓаше на Ниш. На Србија. На Македонија. На Балканот. На џезот. На блузот. На кафеаните и на големите сцени. Му припаѓаше на секој човек што барем еднаш сакал толку силно што го заболела песната.
Затоа беше речиси невозможно да се остане рамнодушен додека неговиот дух и музичкото наследство се враќаа преку современите аранжмани, џезерската слобода, кубанскиот темперамент и онаа необјаснива балканска тага што во еден момент го тера човекот да замолчи, а веќе во следниот да стане и да заигра.
Гиш и неговиот бенд не одржаа само концерт. Тие направија омаж на едно време, на еден човек и на музиката што одбива да умре.
„Дојдовме од Србија и очекувавме добар концерт. Добивме многу повеќе. Добивме доказ дека големите уметници не ги определуваат пасошите, границите ниту времето во кое живееле. Шабан Бајрамовиќ вечерва повторно беше меѓу нас. Кога ќе ги видите луѓето во Скопје како пеат, играат и ја препознаваат неговата емоција, сфаќате колку сме ние на Балканот, всушност, блиски кога ќе ѝ дозволиме на музиката да зборува наместо нас.
Гиш и овие фантастични музичари покажаа како се чува наследството – не така што ќе го затворите во музеј, туку така што ќе му дадете нов живот“, е впечатокот што го носам од Скопје.
И токму тоа е, можеби, најголемата вредност на ваквите манифестации.
Годинешното „Карпошово културно лето“ трае од 20 до 30 август и носи десет програмски дена исполнети со музика, филм, уметност, фолклор и други културни содржини на повеќе локации низ Општина Карпош, обединувајќи различни генерации и уметнички изрази.
Но оваа ноќ ќе има посебно место.
Кога стивна последниот тон, луѓето не си заминаа веднаш. Останаа џагорот, насмевките и прераскажувањето. Она пријатно неверување по концерт за кој знаете дека следниот ден не може да се повтори на ист начин.
Некаде меѓу Скопје и Ниш, меѓу џезот и ромскиот мелос, меѓу кубанскиот ритам и балканската душа, таа вечер повторно зачекори еден стар музички крал Шабан Бајрамовиќ.
Кралевите заминуваат. Музиката останува. А таа ноќ во Скопје беше и тоа како жива.
Низ Босна не пеј, низ Србија не играј, низ Македонија…
Ништо не допирај!
Милорад Поповиќ
