ЕУ: енергетската криза „нема да биде краткотрајна” и покрај примирјето меѓу Иран и САД. Кревкото примирје постигнато преку ноќ меѓу Соединетите Американски Држави и Иран отвори можност за делумно обновување на глобалните снабдувања со гориво — но неизвесноста околу условите на договорот ги остави морнарите и европските политичари во неизвесност.
И покрај можната пауза во непријателствата, „не треба да се лажеме дека оваа криза која ги зафаќа цените на енергијата ќе биде краткотрајна. Таа нема да биде краткотрајна,” изјави Ана-Каиса Иткончен, портпаролката за енергетика на Европската комисија, во среда, на 8 април.
Двонеделното примирје беше објавено минатата ноќ, само моменти пред да се очекуваше нов американски напад, при што претседателот Трамп прогласи „ЦЕЛОСНО, ВЕДНАШ и БЕЗБЕДНО ОТВОРАЊЕ” преку својата платформа Truth Social.
Меѓутоа, иранскиот речник сугерира нешто поинакво.
„За период од две недели, безбеден премин низ Хормускиот теснец ќе биде можен преку координација со вооружените сили на Иран и со должно почитување на техничките ограничувања,” изјави иранскиот министер за надворешни работи Сеид Абас Арагчи на платформата X.
„Техеранската наплатна рампа”
Откако теснецот ефективно беше затворен во почетокот на март, Иран им наметна „такса” на бродовите кои го преминуваат — најмалку еден американски долар (0,85 евра), платен во кинески јуан или криптовалута. Овој систем во светот на поморскиот сообраќај стана познат како „Техеранската наплатна рампа”.
Наместо да воспостави слободен премин низ регионот, Иран може да го задржи својот неформален систем, при што државите од Заливот ги сносат приближно 85 проценти од трошоците, според пресметките на брисетскиот истражувачки центар Брегел, објавени во среда.
Иако Европа е помалку зависна од нафтата и гасот од Заливот отколку Азија, 40 проценти од рафинираните производи, како авио-горивото и дизелот, минуваат низ теснецот.
Глобално гледано, Хормускиот теснец обработува приближно една петтина од целокупната светска трговија со нафта и течен гас. Во февруари, 15 милиони барели минуваа дневно низ овој стратешки воден пат. До март, тој број се намали на само два милиони барели.
„Тоа е многу, многу важна точка на задушување,” рече Иткончен.
Поморските гиганти остануваат претпазливи
Референтните цени на нафтата паднаа по вестите за примирјето, но поморската активност сè уште не е обновена — повеќе големи оператори чекаат поконкретни безбедносни гаранции пред да ги возобноват рутите.
Поморскиот гигант Маерск соопшти дека договорот сè уште не обезбедува „целосна поморска сигурност”.
„Во овој момент, пристапуваме претпазливо и не правиме никакви промени во конкретните услуги,” соопшти данската поморска компанија за агенцијата Ројтерс.
Рол Хабен, извршен директор на германскиот контејнерски превозник Хапаг-Лојд, предупреди дека на глобалните бродарски мрежи може да им требаат до два месеца за да се нормализираат, дури и ако примирјето се одржи.
„Дури и ако сега е договорено примирје, би рекол дека е фер да се каже дека конфликтот на Блискиот Исток сè уште тешко ги нарушува поморски операции,” рече тој на телефонски разговор со клиенти во среда, додавајќи дека ограничени преминувања „до одбрани пазари најверојатно наскоро ќе се возобноват”.
Сателитските снимки во живо покажуваат дека во моментот на пишувањето, малку бродови се обиделе да го направат преминувањето.
